EXPLAINERS · 16 NOVEMBER, 2022
Hoe functioneren de aandelenmarkten tegenwoordig?
Van drukke handelsvloeren vol met mensen tot markten die zich volledig digitaal afspelen op computerschermen: de financiële markten van vandaag zijn net zo veelzijdig als de beleggers die erin actief zijn.
Laten we beginnen met de aandelenmarkt. Hier is wat je moet weten over de dagelijkse handel van miljarden aandelen. Als je deze basisprincipes beheerst, begrijp je hoe de morne financiële markten functioneren.
Oké, laten we bij het begin beginnen. Wat is een financiële markt? Wat is een trade of transactie?
Een financiële markt is een plek waar kopers en verkopers samenkomen om instrumenten zoals aandelen, ETF’s, obligaties, valuta, grondstoffen en derivaten te verhandelen. Handel omvat het kopen en verkopen van deze instrumenten, waarbij een transactie plaatsvindt zodra koop- en verkooporders overeenkomen.
Sommige transacties worden uitgevoerd op een georganiseerde handelsplatforms, zoals beurzen, terwijl andere transacties buiten de beurs om gebeuren, ook wel over-the-counter (OTC) genoemd. Laten we eens dieper ingaan op wat deze termen betekenen:
- Een beurs is een goed georganiseerde marktplaats waar leden samenkomen om specifieke financiële instrumenten te verhandelen. Op de New York Stock Exchange (NYSE) handelen deelnemers bijvoorbeeld in Amerikaanse aandelen, terwijl op Euronext Europese aandelen en opties worden gekocht en verkocht. Alleen geregistreerde leden mogen direct op een beurs handelen, waardoor particuliere beleggers en vermogensbeheerders hun transacties doorgaans via banken of brokers, die beursleden zijn, moeten uitvoeren.
- De voornaamste rol van een beurs is het waarborgen van een eerlijke en ordelijke handelsomgeving, evenals het efficiënt publiceren van prijsinformatie voor alle verhandelde instrumenten. De meeste transacties op de beurs worden elektronisch of ‘op het scherm’ uitgevoerd, waarbij de beste prijzen voor iedereen zichtbaar zijn.
- Over-the-counter (OTC) transacties daarentegen worden direct tussen twee partijen onderhandeld, zoals tussen een bank en een vermogensbeheerder, zonder tussenkomst van een beurs. In tegenstelling tot beurstransacties, worden de prijzen bij OTC-handel vooraf onderling overeengekomen tussen de partijen.
Begrepen! Wie is er betrokken bij het tot stand brengen van een transactie?
Het begint allemaal bij de belegger, een individu of organisatie die financiële instrumenten wil verhandelen. Er zijn twee hoofdtypes beleggers:
- Particuliere beleggers die hun eigen geld gebruiken om te handelen, vaak via een online broker
- Institutionele beleggers, zoals een pensioenfonds, verzekeringsmaatschappij of hedgefonds, die doorgaans geld beleggen namens anderen.
Tussen de belegger en de beurs bevindt zich de broker, een tussenpersoon die transacties uitvoert omdat hij direct of indirect verbonden is met de beurs. Brokers vervullen ook andere belangrijke functies, zoals het uitvoeren van controles om te bepalen of de belegger in aanmerking komt om de transactie te doen. Ze controleren onder meer of de belegger voldoende geld heeft en of de transactie binnen de gestelde prijs- of volumelimieten past.
Daarnaast zijn er market makers, die liquiditeit verschaffen aan de financiële markten door continu koersen (biedingen om te kopen en laat- of vraagprijzen om te verkopen) aan te bieden voor verschillende instrumenten op de beurs. Zonder deze partijen zou het voor beleggers moeilijker zijn om transacties uit te voeren, en zouden deze transacties duurder en minder efficiënt zijn. Optiver is een voorbeeld van een market maker die handelt in verschillende activaklassen, waaronder derivaten zoals opties en futures, evenals aandelen en ETF’s.
De centrale tegenpartij (CCP) komt in beeld zodra de transactie is voltooid. De CCP voert alle benodigde berekeningen uit om vast te stellen welke verplichtingen elke partij heeft en wanneer deze moeten worden voldaan. Het is de verantwoordelijkheid van de CCP om ervoor te zorgen dat beide partijen hun verplichtingen nakomen, zodat geld en financiële instrumenten tijdig van eigenaar wisselen. Sommige bedrijven zijn direct aangesloten op de CCP, terwijl anderen gebruikmaken van General Clearing Members (GCM’s) om transacties namens hen te verwerken.
De custodian of bewaarder is verantwoordelijk voor de veilige bewaring van de financiële instrumenten. Zodra een transactie is afgerond, ontvangt de custodian een melding en zorgt ervoor dat de relevante financiële instrumenten naar de juiste rekeningen worden overgeboekt.
Hoe alles samen om een transactie tot stand te voltooien?
Stap 1: De belegger dient een order in
Het begint allemaal bij de belegger, die de broker informeert over welk beleggingsinstrument hij/zij wil kopen of verkopen, de gewenste hoeveelheid en de beoogde prijs.
Stap 2: De order wordt in behandeling genomen door de broker
Zodra de verkoophandelaar in de front office van het brokerkantoor de order ontvangt, wordt deze door een geautomatiseerde controle verwerkt of doorgestuurd naar de risicobeheerexperts in de middle office. In beide gevallen wordt een reeks controles uitgevoerd om te beoordelen of de order binnen de vastgestelde limieten van de klant valt. Indien dat het geval is, wordt de order goedgekeurd voor uitvoering. Zo niet, dan wordt de order afgewezen.
Stap 3: De order komt aan op de beurs
Zodra een order de risicomanagementcontroles heeft doorstaan, kan deze naar de beurs worden verzonden. Daar wordt de transactie in het orderboek geplaatst, een elektronisch register waarin alle koopbiedingen (“biedprijzen”) en verkoopaanbiedingen (“laatprijzen”) voor een specifiek instrument worden bijgehouden. Wanneer een biedprijs en laatprijs overeenkomen, wordt de transactie automatisch uitgevoerd.
Stap 4: De transactie gaat naar post-trade fase
Nadat een transactie is bevestigd, begint de post-trade of transactieverwerkingsfase. In deze fase verifiëren de brokers voor beide partijen de details van de transactie, zoals het product, de prijs en de afwikkelingsdatum. De beurs stuurt deze gegevens ook door naar de custodian van de klant, die vervolgens een bevestiging naar de broker stuurt. De custodian is verantwoordelijk voor het veilig bewaren van de financiële instrumenten van de klant. Zodra de transactie is geverifieerd, komt het backofficeteam in actie en wordt de centrale tegenpartij (CCP) ingeschakeld.
De rol van de CCP is om het juridisch eigendom van de aandelen over te nemen tijdens de afwikkelingsperiode, waarin de financiële instrumenten daadwerkelijk van eigenaar wisselen. De CCP fungeert als garantie voor de beleggers en int voldoende geld (bekend als margin) van zowel koper als verkoper om mogelijke verliezen te dekken als een van de partijen niet aan hun verplichtingen voldoet. Nadat dit is voltooid, stuurt de CCP instructies voor afwikkeling naar de betrokken partijen. Bij OTC-handel is er echter geen CCP die geld int en zorgt voor de naleving van verplichtingen door de handelspartijen.
Stap 5: De transactie wordt afgewikkeld
Afwikkeling, oftewel settlement, is de laatste stap in het proces waarbij geld en financiële instrumenten daadwerkelijk van eigenaar wisselen. Nadat een transactie op de beurs is uitgevoerd, duurt het doorgaans twee dagen voordat de afwikkeling plaatsvindt. Deze afwikkelingsdatum staat bekend als “T+2”, waarbij “T” de transactiedatum aangeeft. Bij een T+2-afwikkeling worden financiële instrumenten en contanten twee dagen na de transactie uitgewisseld. De meeste markten hanteren deze T+2-regel. In sommige gevallen kunnen transacties ook contant worden afgewikkeld, wat betekent dat er alleen geld wordt uitgewisseld zonder betrokkenheid van instrumenten.
De CCP beheert de rekeningen voor elke tegenpartij en faciliteert de overdracht van middelen. De koper stort contanten via de CCP, terwijl de verkoper op zijn beurt de financiële instrumenten levert. Back-office teams zorgen ervoor dat betalingen tijdig worden uitgevoerd en correct worden vastgelegd. Aan het einde van elke handelsdag rapporteert de CCP de transacties aan de beurzen en custodians, zodat alles goed wordt bijgehouden en gecontroleerd.
Klik hier om onze andere insights te lezen.
Geïnteresseerd om dit document of een ander onderwerp over marktstructuur met ons te bespreken, neem dan contact op met het Optiver Corporate Strategy-team via [email protected]
Optiver VOF is een beleggingsonderneming met een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten om de beleggingsactiviteit van handel voor eigen rekening uit te oefenen. Deze communicatie en alle hierin opgenomen informatie vormen expliciet geen beleggingsadvies of beleggingsonderzoek, financiële analyse, of enige andere beleggingsactiviteit of beleggingsdienst anders dan handel voor eigen rekening.
EXPLAINERS