^{EXPLAINERS · 4 juli, 2023}

Central clearing: een essentiële functie voor transactieverwerking

Veel publieke aandacht voor financiële markten richt zich meestal op pre-trade (wanneer orders het orderboek binnenkomen) of op de daadwerkelijke handel zelf. Zo nu en dan verschuift de focus echter naar post-trade, wat betrekking heeft op wat er gebeurt nadat een transactie is afgerond. Dit is nu het geval, aangezien de Verenigde Staten volgend jaar de overstap maken naar een T+1 afwikkelingsperiode.

Wanneer marktdeelnemers de voordelen en nadelen van een kortere settlementcyclus naar T+1 bespreken, komt het onderwerp clearing vaak naar voren. Clearing is van cruciaal belang voor een voorspelbare en efficiënte afwikkeling, omdat het zorgt voor de bevestiging van transactiedetails, de verificatie van fondsen, en het berekenen van de verplichtingen van beide partijen. Dit proces maakt de weg vrij voor de uiteindelijke uitwisseling van contanten en financiale instrumenten.
In deze toelichting bespreken we de basisprincipes van centrale clearing en benadrukken we waarom het een essentieel onderdeel vormt van de werking van de financiële markten.

Hoe central clearing werkt

Centrale clearing (in tegenstelling tot bilaterale clearing) wordt voornamelijk toegepast op beurshandel, waar transacties gestandaardiseerd en gemakkelijk reproducerbaar zijn. Bilaterale clearing daarentegen komt vaker voor op OTC-markten (over-the-counter), waar transacties vaak maatwerk zijn en niet eenvoudig kunnen worden gestandaardiseerd. Een van de belangrijkste spelers in centrale clearing is de centrale tegenpartij (CCP). CCP’s zijn gereguleerde entiteiten, meestal beheerd door infrastructuuraanbieders zoals beurzen of onafhankelijke clearingorganisaties, en zijn verplicht voldoende financiële reserves aan te houden.

CCP’s fungeren als tussenpersoon tussen de koper en verkoper in een transactie. Ze maken hierbij gebruik van het juridische concept van ‘novatie’. Dit betekent dat een enkele overeenkomst tussen twee partijen wordt vervangen door twee afzonderlijke contracten: een tussen de koper en de CCP en een tussen de verkoper en de CCP. Op deze manier kan de CCP tegelijkertijd beide partijen bedienen en ervoor zorgen dat elke partij aan haar verplichtingen voldoet.

Clearing is het proces waarbij de CCP drie belangrijke functies vervult:

1. Handelsverificatie. De CCP controleert de details van de transactie, waaronder het type financiële instrument, de hoeveelheid, prijs en afwikkelingsdatum. Dit proces zorgt ervoor dat beide partijen voldoende middelen (contanten of financiale instrumenten) hebben om de transactie af te wikkelen.
2. Verrekening. Na verificatie berekent de CCP de netto posities tussen de koper en verkoper. Door meerdere transacties te consolideren in één netto transactie, vermindert de CCP het aantal afwikkelingsverplichtingen en de daarmee gepaard gaande kosten voor beide partijen
3. Marginverplichtingen: De CCP bepaalt het onderpand dat elke partij moet storten, gebaseerd op het risico van de verhandelde instrumenten en de kredietwaardigheid van de partijen. Dit proces, bekend als ‘margining’, beschermt de CCP tegen verliezen bij wanbetaling. Het onderpand kan bestaan uit contanten, financiale instrumenten, of een combinatie van beide.

Het succesvol doorlopen van deze stappen zorgt ervoor dat de afwikkeling op tijd en efficiënt plaatsvindt, wat het risico op wanbetaling aanzienlijk verkleint en het vertrouwen in het financiële systeem versterkt.

Waarom central clearing belangrijk is

Na de financiële crisis van 2008 is centrale clearing populairder geworden. Voor de crisis werden veel derivatentransacties bilateraal uitgevoerd, waarbij twee partijen zonder tussenkomst van een centrale tegenpartij (CCP) de afwikkeling onderling regelden. Dit bilaterale model betekende dat elke partij het tegenpartijrisico van de ander droeg, en in het geval van wanbetaling kon dit leiden tot een kettingreactie, met gevolgen voor andere partijen en mogelijk kon leiden tot een systeemcrisis. Om een herhaling hiervan te voorkomen, introduceerden regelgevers hervormingen die central clearing voor gestandaardiseerde derivaten via CCP’s aanmoedigden. Door zich als tussenpersoon op te stellen, spreiden en beheren CCP’s effectief het kredietrisico van de tegenpartij.

Hoewel CCP’s bepaalde risico’s mitigeren, brengen ze ook hun eigen uitdagingen met zich mee, zoals de concentratie van risico binnen de CCP zelf. Daarom stellen toezichthouders strikte regels op met betrekking tot kapitaalvereisten, risicobeheersing en operationele procedures voor CCP’s.

Kortom, central clearing vergroot de efficiëntie van de transactie afwikkeling en versterkt het vertrouwen van marktdeelnemers, waardoor het een onmisbare pijler is van de financiële marktinfrastructuur.

Klik hier om onze andere insights te lezen.

Download de Engelse PDF

Geïnteresseerd om dit document of een ander onderwerp over marktstructuur met ons te bespreken, neem dan contact op met het Optiver Corporate Strategy-team via [email protected]

Optiver VOF is een beleggingsonderneming met een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten om de beleggingsactiviteit van handel voor eigen rekening uit te oefenen. Deze communicatie en alle hierin opgenomen informatie vormen expliciet geen beleggingsadvies of beleggingsonderzoek, financiële analyse, of enige andere beleggingsactiviteit of beleggingsdienst anders dan handel voor eigen rekening.

---

^BEGRIPPEN